в такой команде каждый фокусируется на личных интересах, существует высокий уровень недоверия и враждебности. Конфликты приводят к саботажу и подрыву работы всей команды
в такой команде преобладает установка «выигрыш — проигрыш»: участники соперничают за доминирование и внимание, тратя энергию на внутреннюю конкуренцию вместо достижения целей
итог: команда движется к провалу
итог: команда теряет эффективность
«Моя выгода — твой проигрыш»
«Я», «мой», «меня» вместо «мы», «наш»
Jamoa darhol mukammal bo‘lib qolmaydi – u bir nechta rivojlanish bosqichlaridan o‘tadi
Jamoaning asosiy belgilari
Bir umumiy maqsad yo‘lida birlashgan odamlar guruhi. Jamoada o‘zaro kelishilgan hamkorlik tamoyillari, muayyan rollar va mas’uliyat mavjud
Kelishilgan qoidalar va tamoyillar
Rollar va mas’uliyatning aniq taqsimoti
Теперь разберём 4 типа команд, соответствующие этапам их развития. На начальных стадиях команда действует реактивно, но с развитием становится креативной и продуктивной
Такие команды часто действуют автоматически, не готовы к изменениям. Их эффективность невысока, и они с трудом влияют на результаты
в этой команде члены действуют с установкой «выигрыш для всех», опираются на взаимное доверие и уважение. Они справляются с вызовами, сохраняя единство.подрыву работы всей команды
в такой команде участники нацелены на общий успех, поддерживают высокие стандарты, стремятся к обучению и готовы рисковать ради общей миссии
итог: команда стабильно достигает целей
итог: команда вносит большой вклад в успех организации
«Мы вместе работаем над общей целью, поддерживаем друг друга»
Постоянный поиск решений, готовность к риску и развитию
Такие команды ориентированы на совместное развитие, инновации и поиск новых решений. Их эффективность высока, и они оказывают сильное влияние на результаты
Как перейти на следующий тип команды?
Чтобы команда перешла на более креативную стадию, важно выполнять следующие действия
Шторм
дать голос каждому, поддерживать обратную связь, решать конфликты
Формирование
определить цели, роли, укрепить доверие
Нормализация
наладить взаимодействие, делегировать, принимать решения вместе
Эффективность
стимулировать творчество, новые идеи и развитие
В Amazon существует "правило двух пицц" команда должна быть такого размера, чтобы её можно было накормить двумя пиццами. Оптимальный размер эффективной команды по исследованиям 5-9 человек.
Правило двух пицц появилось в Amazon не просто так – Джефф Безос заметил, что большие команды становятся менее эффективными из-за избыточной коммуникации. Когда на собрании присутствует слишком много людей, количество возможных взаимодействий растет экспоненциально. Математически это можно выразить формулой n(n-1)/2, где n – количество участников.
- Например, в команде из 6 человек существует 15 возможных взаимодействий, а в команде из 12 человек – уже 66! Это драматически усложняет коммуникацию и координацию.
Barcha jamoalar bosib o‘tadigan bosqichlar:
4 типа команд и их развитие
Рассмотрим, как взаимодействовать в команде на разных этапах её развития
Действия руководителя для перевода команды на следующий этап
- Четко определить цели и донести их до команды
- Установить правила взаимодействия и обсудить их
- Определить роли и разъяснить обязанности
- Дать команде задачу, требующую совместного выполнения
- Организовать обсуждения для разрешения конфликтов
- Обучить команду конструктивному общению
- Внедрить обратную связь
- Разработать свод правил и ценностей работы
- Укреплять доверие через совместные проекты и мероприятия
- Подчеркивать коллективные достижения
- Включать команду в стратегическое планирование
- Поддерживать открытую коммуникацию
- Проводить регулярное обучение и тренинги
- Запускать межфункциональные проекты
- Признавать и отмечать командные успехи
Bu turdagi jamoada har bir ishtirokchi shaxsiy manfaatlariga e’tibor qaratadi. Ishonchsizlik va dushmanlik darajasi yuqori bo‘ladi. Mojarolar sabotaj va butun jamoa ishining izdan chiqishiga olib keladi
Bunday jamoada "yutuq - mag‘lubiyat" tamoyili ustunlik qiladi: ishtirokchilar ustunlik va e’tibor uchun kurashadilar, maqsadlarga erishish o‘rniga ichki raqobatga kuch sarflaydilar
natija:
Jamoa muvaffaqiyatsizlikka qarab ketmoqda
natija:
Jamoa samaradorligini yo‘qotadi
"Mening foydam - sening yutqazishing"
"biz," "bizning" o‘rniga "men," "meniki," "meni"
4 turdagi jamoalar va ularning rivojlanishi
Endi jamoalarning 4 turini ularning rivojlanish bosqichlariga mos ravishda ko‘rib chiqamiz. Dastlabki bosqichlarda jamoa reaktiv harakat qiladi, ammo rivojlanish bilan u ijodiy va samarali bo‘lib boradi
Keling, jamoa rivojlanishining turli bosqichlarida qanday samarali hamkorlik qilish mumkinligini ko‘rib chiqamiz
Jamoani keyingi bosqichga o‘tkazish uchun rahbar harakatlari
Bunday jamoalar ko‘pincha avtomatik ravishda harakat qiladi, o‘zgarishlarga tayyor emas. Ularning samaradorligi yuqori emas va natijalarga qiyinchilik bilan ta’sir ko‘rsatadi
Bu jamoada odamlar "hamma uchun yutuq" g‘oyasi bilan harakat qiladilar, o‘zaro ishonch va hurmatga tayanadilar. Ular butun jamoaning birdamligini saqlab qolgan holda qiyinchiliklarni yengib o‘tadi
Bunday jamoada ishtirokchilar umumiy muvaffaqiyatga intiladilar, yuqori standartlarni ushlab turadilar, o‘rganishga intiladilar va umumiy missiya uchun tavakkal qilishga tayyor turadilar
natija:
jamoa barqaror ravishda maqsadlarga erishadi
natija:
jamoa tashkilotning muvaffaqiyatiga katta hissa qo‘shadi
"Biz umumiy maqsad yo‘lida birgalikda ishlaymiz, bir-birimizni qo‘llab-quvvatlaymiz"
Yechimlarni doimiy izlash, rivojlanishga va tavakkal qilishga tayyorlik
Bunday jamoalar hamkorlikda rivojlanish, innovatsiyalar va yangi yechimlarni izlashga yo‘naltirilgan. Ularning samaradorligi yuqori va ular natijalargasezilarli ta’sir ko‘rsatadi
- Maqsadlarni aniq belgilash va ularni jamoaga yetkazish
- Hamkorlik qoidalarini o‘rnatish va ularni ko‘rib chiqish
- Rollarni belgilash va majburiyatlarni tushuntirish
- Jamoaga birgalikda bajarilishi kerak bo‘lgan vazifani berish
- Mojarolarni hal qilish uchun muhokamalar tashkil etish
- Jamoani konstruktiv muloqotga o‘rgatish
- Fikr-mulohaza tizimini joriy etish
- Ish qoidalari va qadriyatlari to‘plamini ishlab chiqish
- Birgalikdagi loyihalar va tadbirlar orqali ishonchni mustahkamlash
- Jamoaviy yutuqlarni ta’kidlash
- Jamoani strategik rejalashtirish jarayoniga jalb qilish
- Ochiq muloqotni qo‘llab-quvvatlash
- Muntazam o‘quv va treninglar o‘tkazish
- Kross-funksional loyihalarni yo‘lga qo‘yish
- Jamoaviy muvaffaqiyatlarni e’tirof etish va nishonlash
Shakllanish bosqichida jamoa endigina birlashishni boshlaydi. Ishtirokchilar faol, ammo ularning kutilmalari yuqori, maqsad va vazifalar hali aniq emas. Ko‘pincha ular jamoadagi o‘z o‘rni va moslashuvi haqida ishonchsizlik va xavotirni his qiladilar
Ushbu bosqichdan so‘ng jamoa ikkinchi bosqichga o‘tadi, unda kelishmovchiliklar va nizolar yuzaga keladi
Shakllanish bosqichining o‘ziga xos belgilari:
Tuzilma yaratishga intilish
O‘zaro xushmuomalalik va turli xatti-harakatlarni sinab ko‘rish
Yuzaki munosabatlar va ehtiyotkorlik
Ushbu bosqichda mojarolar muqarrar
Bu bosqichda maqsadlarning noaniqligi va sekin rivojlanish sabab savollar va norozilik paydo bo‘ladi. Ishtirokchilarning fikrlari to‘qnashib, jamoada keskinlik yuzaga keladi
Kichik guruhlarga bo‘linish
Yordamdan bosh tortish va qarama-qarshilik
Bo‘ron bosqichining o‘ziga xos belgilari:
Mazkur bosqichda jamoa a’zolari rollarni aniqlaydi va ziddiyatlarga qaramay samarali ishlash yo‘llarini izlaydi. Kurash faqat pozitsiyalar uchun emas, balki vazifalarni bajarish yondashuvlari uchun ham olib boriladi
Bu davrda ish jarayonini aniq tushunish, natijalar va ustuvorliklarni belgilash muhim. Ishtirokchilar bir-biriga bo‘lgan ishonch darajasi va jamoaning loyihaga jalb etilganlik darajasini anglaydilar
Bu bosqichda jamoa yanada jipslashib, o‘zaro hamkorlik yanada uyg‘un va samarali bo‘ladi
Me’yorlashtirish bosqichida jamoa o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshiradi: bilim, yutuqlar va maqsadlarning aniqligi oshadi. Me’yorlar shakllanadi, ishonch mustahkamlanadi va diqqat "men"dan "biz"ga ko‘chadi
Jamoa a’zolari o‘z rollarini aniqroq anglay boshlaydilar
Tinglash va fikr-mulohaza bildirish qobiliyati muhim ahamiyat kasb etadi
Ko‘nikmalar rivojlantiriladi, ish tartibi va me’yorlari belgilanadi
Hissiy keskinlik kamayadi
Muloqot yanada ochiqroq bo‘ladi
Me’yorlash bosqichining o‘ziga xos belgilari:
Endi mas’uliyatni aniq taqsimlash va qaror qabul qilish mexanizmlarini ishlab chiqish muhim. Ochiq muloqot va mas’uliyatni zimmasiga olishga tayyorlik asosiy omillarga aylanadi
Ushbu bosqichida jamoa uyg‘unlikda ishlaydi: ishtirokchilar vazifalar uchun mas’uliyatni ishonch bilan o‘z zimmalariga oladilar, muammolar esa tashqi nazoratsiz mustaqil ravishda hal etiladi
Performing bosqichining o‘ziga xos belgilari:
Jamoaning barcha energiyasi maqsadlarga erishishga yo‘naltiriladi. Har bir a’zo o‘z rolini aniq biladi, ish jarayoni to‘liq quvvatda davom etadi, muloqot ochiq bo‘ladi va muammolar hamkorlikda hal qilinadi
Yuqori energiya va moslashuvchanlik
Amazon kompaniyasida “ikki pitsa qoidasi” mavjud: jamoa shunday hajmda bo‘lishi kerakki, uni ikki dona pitsa bilan to‘ydirish mumkin bo‘lsin. Tadqiqotlarga ko‘ra, samarali jamoaning optimal hajmi 5-9 kishidan iborat
Amazon’da ikkita pissa qoidasi bejiz paydo bo‘lmagan – Jeff Bezos katta jamoalar ortiqcha muloqot tufayli samarasiz bo‘lib qolayotganini payqagan. Yig‘ilishda ojuda ko‘p odam bo‘lsa, mumkin bo‘lgan o‘zaro aloqalar soni eksponensial ravishda ortadi. Matematik jihatdan buni n (n-1) /2 formula bilan ifodalash mumkin, bu yerda n - ishtirokchilar soni
Masalan, 6 kishilik jamoada 15 ta mumkin bo‘lgan o‘zaro aloqa mavjud, 12 kishilik jamoada esa bu ko‘rsatkich 66 taga yetadi! Bu esa muloqot va muvofiqlashtirish jarayonini murakkablashtiradi