Siz hali anglamagan qobiliyatlar va iste’dodlar
Boshqalar ko‘radigan, lekin o‘zingiz sezmaydigan xususiyatlar
Fikr-mulohaza samarali va boshqalar uchun tushunarli bo‘lishi uchun u quyidagicha bo‘lishi kerak:
Siz o‘zingiz haqingizda biladigan va boshqalarga ham ma’lum bo‘lgan jihatlar.
Yashirin maydon
(Hidden Area)
Noma’lum maydon (Unknown Area)
Johari oynasi (Johari Window) — bu o‘zini anglash modeli bo‘lib, inson o‘zini qanday qabul qilishi va boshqalar uni qanday ko‘rishini ko‘rsatadi.
Fikr-mulohazaning asosiy maqsadi - o‘zingiz haqingizdagi bilimlarni kengaytirish. U atrofdagilar bilan munosabatlarni yaxshilaydi va kuchli tomonlar hamda o‘sish zonalarini anglash orqali harakatlar samaradorligini oshiradi.
Boshqalar ko‘rmaydigan va o‘zingiz ham sezmaydigan xususiyatlar
Boshqalar sizning harakatlaringizni ko‘rishi haqida ma’lumot.
U qo‘yilgan maqsadlarga erishishni baholash, muvaffaqiyatli harakatlarni aniqlash va yaxshiroq natija uchun qayerda o‘zgartirishlar kiritish kerakligini tushunish imkonini beradi. Shunday qilib, fikr-mulohaza o‘zini yaxshiroq anglash vositasi hisoblanadi. Bu tushuncha 1955-yilda amerikalik psixologlar Jozef Luft va Harrington Ingham tomonidan ishlab chiqilgan “Johari oynasi” konsepsiyasi bilan izohlangan.
Aniqfikr-mulohaza batafsi bo‘ladi
va misollarni o‘z ichiga oladi:
- Aynan nima yaxshi bajarildi?
- Sizningcha, qaysi joyda xatolik bo‘ldi?
- Nima sababdan tushunmovchilik yoki qiyinchilik yuzaga keldi?
- И т.д.
Muvozanatli
Bu shuni anglatadiki, fikr-mulohaza ijobiy jihatlarni ham, rivojlanish zonalarini ham o‘z ichiga olishi kerak.
Bu mezonni saqlash har doim ham mumkin bo‘lavermaydi, lekin uzoq muddatli istiqbolda saqlab qolish muhim
O‘z vaqtida
Fikr-mulohaza hozir muhokama qilinayotgan harakatlar yuzasidan taqdim etilishini anglatadi
"Men-xabar"
Fikr-mulohazani uzatish usuli bo‘lib, unda gapiruvchi boshqa insonning xatti-harakatini baholash o‘rniga o‘z his-tuyg‘ulari, vaziyatni qabul qilishi va aniq faktlarga e’tibor qaratadi.
Yordamchi iboralar:
- Men tavsiya qilaman
- Men ko‘rib turibman
- Men xohlardimki
- Men maslahat beraman
- Men o‘ylaymanki
- Men taklif qilaman